منظور اصلی از اعمال صالحه
اینجا این نکته را باید دقیق بفهمیم که منظور از اعمال صالحه چیست؟در این مورد عموم مردم در سوءتفاهم گرفتارند،هدف از اعمال صالحه این نیست که نماز نافله زیاد بخوانیم ،بلکه منظور این است که از گناه و نافرمانی الله دست بکشیم .
فرمان رسول اکرم (ص)است که «اتق المحارم تکن اعبد الناس»(پرهیز از گناه بالاترین عبادت است )،نوافل ،نماز تهجد،تسبیحات،اوراد،اذکار وتلاوت همه را انجام بدهیم اما فقط با اینها از عذاب خدا نمی توانیم رهایی یابیم،اما اگر از گناهان دوری داشتیم ،همیشه اظهار ندامت و توبه می کردیم،و فقط فرائض و واجبات شرعی را انجام می دادیم و نافله اصلاً نمی خواندیم،حتماً ویقیناًنجات خواهیم یافت؛ان شاءالله؛ پرهیز از گناه به منزله داروست وعبادت نافله به منزله غذای مقوی ،اگر به مریض دارو ندهیدو بیماری او را معالجه نکنید ،فقط غذای پر انرژی سودی ندارد بلکه ضرر هم دارد،به عبارتی دیگر ترک گناه به منزله استحکام ساختمان و مراعات دستورات فنی ومصالح ساختمانی خوب است،اما عبادت نافله به منزله رنگ و روغن ونقش ونگار خانه است،اگر بنای ساختمان از نظر مصالح ساختمانی و دستورات فنی ضعیف باشد،نقش ونگار چه دردی را دوا می کند؟توبه از گناه،شستشوی قلب و پاکسازی ان است ،وعبادت نافله واکسن زدن ان است،پارچه کثیف و اهن زنگ الود رنگ و روغن را نمی پذیرد،نه دوام خواهد داشت و نه زیبایی و درخشش؛تا زمانیکه چرک و زنگ زدوده نشود،رنگ زدن ان توهین وناقدری ان است،اول با توبه و استغفار زنگ های دل را بزداییم،انگاه انوار و تجلیات عبادت نافله را مشاهده بکنیم،حضرت مولانا در مثنوی می فرماید:
آیــنت دانـی چــرا غمـاز نــیست زانکه زنگار از رخش ممتاز نیست
رو تو زنگار از رخ اوپاک کن بـعد از ایـن،ایـن نـور را ادراک کــن
نجات از جهنم بر ترک گناه موقوف است ،فرد هر مقدار هم عبادت نافله زیاد انجام داده باشد،تا زمانیکه از گناه دست نکشیده باشد،از جهنم نمی تواند نجات پیدا کند،حضرت رسول اکرم(ص)ارشاد می فرماید:
«روز قیامت گروههایی احضار می شوند که به اندازه کوههای بلند نیکی دارند آنگاه دستور داده می شود این ها را به جهنم بیندازید،اصحاب عرض کردند،ایا نماز گزاران را هم؟ حضر ت(ص)فرمودند،اری نماز می خواندند،روزه می گرفتند،پاسی از شب را عبادت می کردند،اما به محض اینکه فرصتی برای گناهی فراهم می شد، در ان میپریدند».(احیاءالعلوم ص 240ج 3)
ظاهر است که درمان همه نگرانی ها و اظطراب ها زمانی مقدور است که شما از هر نافرمانی مالک خویش توبه کرده با او آشتی بکنید و او را راضی بگردانید،این مالک از ذکر و تسبیح وعبادت نافله ،صدقات نافله راضی نمی شود،این مالک اگر راضی بشود ،فقط در صورتی که نافرمانی ها را کنار بگذاریم ،پس از ادای حق خالق وحق مخلوق در کنار انجام فرایض و واجبات گناهان را یکسره کنار بگذاریم ،اگر به نوافل و تسبیحات خیلی پایبند است ،اما در انجام فرایض و واجبات کوتاهی دارد،یا هر سال برای حج میرود،به یتیم و نیازمندان کمک می کند،در ساخت وساز مساجد وحوزه ها بینهایت پول می دهد لیکن در کنار ان رشوه می گیرد،کم فروشی می کند،در کارها تقلب می کند،یا با روشهای دیگر حق مردم را غصب می کند،و در دل خویش مطمئن است که من پس از ایمان شرط اعمال صالحه را انجام داده ام ،در واقع خودش را فریب داده است،و در سوءتفاهم گرفتار است،نفس او را گول زده است ،در مورد چنین افرادی حق تعالی می فرمایند:
«کسانی انرژی و تلاششان در دنیا تلف شد،و گمان می کنندکه کار خوبی دارندمی کنند».عرفا و صوفیان قبل از تحلی بالفضایل به تخلی عن الرذایل خیلی تاکید و پافشاری دارند،ترک گناهان وانجام فرایض اساس اعمال صالحه است ،کسی که پایبند به این اصل باشد ،او چنان رابطه ای با حق تعالی پیدا خواهد کرد که خود به خود برای انجام نوافل و اذکار توفیق پیدا خواهد کرد،بدون ذکر محبوب او خودش ارام نمی گیرد،
عشق ومحبت الله در دل او ریشه می دواند ،بعد از توبه گناهان او بقول حضرت مجذوب(رح)به این وضع می رسد«هر ارزویی داشتم همه را از دل بیرو ن انداختم ،حالا که خلوت شده در دلم جای بگیر ».
ادای فرایض و ترک گناهان لازمه اش حصول توفیق عبادت نافله است،اینها لازم و ملزوم اند،نفس وشیطان فریب می دهند،که عبادت نافله را ادامه بده ،به ترک گناه نیازی نیست،پیران طریقت (ظاهری)و وعاظ نیز توصیه می کنند فلان ذکر و فلان نماز نفل را بخوانید،اعمال صالحه را انجام داده اید،نه دست کشیدن از حرام لازم است و نه نیازی به ترک گناه،هر کار دلت خواست بکن،به این نوافل و اوراد پایبند باش ،هم خالق راضی است هم خلق،شیخ هم راضی،رند خرابات هم راضی،دین هم باقی است در دنیا هم کسری به وجود نیاید،به علت همین جهل وناآگاهی است که خیلی از مردم صالح نما که به گمان خودشان نیکوکارند،در علوم جاهلیت گرفتارندو دست نمی کشند،در مجالس غم و جشن های سرور و شادی از بدعات دست نمی کشند ،کورکورانه از نیاکان خویش تقید می کنند،متاسفانه کسی نیست که این ها را آگاه کند.
به امید روزی که همه ی این افراد ایرادات کار خود رابدانندو برای اصلاح ان ها تلاش کنند.